Waarom cognitieve gedragstherapie werkt bij verslaving

“Vanaf morgen drink ik alleen nog in het weekend.”

Een bekend voornemen.
Net als: na dit pak koekjes koop ik geen nieuwe meer.
Of: vanavond ga ik vroeg naar bed.

En toch gebeurt er de volgende dag vaak… precies hetzelfde als gisteren.

Hoe kan dat eigenlijk?

Veel mensen denken dat verslaving vooral een kwestie is van wilskracht. Gewoon wat harder je best doen. Gewoon stoppen.

Maar zo werkt het brein helaas niet.

Daarom werkt cognitieve gedragstherapie zo goed bij verslaving.

Niet omdat iemand tegen je zegt dat je moet stoppen.
Maar omdat je leert waarom je doet wat je doet – en hoe je dat patroon kunt veranderen.

Verslaving is vaak een uit de hand gelopen gewoonte

Bij Kick your Habits spreken we behalve over verslaving ook over slechte gewoontes.

Niet om het probleem kleiner te maken.
Maar om duidelijk te maken dat verandering mogelijk is.

Veel middelen of gedragingen beginnen namelijk heel onschuldig.

Een glas wijn om te ontspannen.
Een sigaret na een stressvolle dag.
Even scrollen op je telefoon als je je verveelt.

Het werkt.
Even.

Je voelt je rustiger, vrolijker of minder gespannen.

Je brein denkt dan: hé, dat was een goed idee. Dat moeten we onthouden.

En voor je het weet ontstaat er een gewoonte.

 

Het brein houdt van snelle beloningen

Ons brein is dol op dingen die snel een goed gevoel geven.

• Suiker.
• Alcohol.
• Drugs.
• Gokken.
• Social media.

Allemaal zorgen ze voor een lekker dopamine shotje als beloning.

Het probleem is alleen: je brein leert razendsnel.

Na een tijdje koppelt het brein bepaalde situaties aan dat middel.

Stress → glas wijn
Verveling → telefoon
Eenzaamheid → eten

Dat gebeurt grotendeels automatisch.

Je denkt vast elke ochtend: ‘Vandaag ga ik het zeker niet doen’

Helaas kan je hersenschors daar wel heel erg van overtuigd zijn, ons oude automatisch en impulsief reagerende brein denkt daar heel anders over , staat het glas vaak al op tafel.

 

Cognitieve gedragstherapie: de gebruiksaanwijzing van je eigen gedrag

Cognitieve gedragstherapie (CGT) pakt dit probleem precies daar aan waar het ontstaat: in je gedachten en gewoontes.

In plaats van alleen te focussen op het middel zelf, kijken we naar het patroon eromheen.

Bijvoorbeeld:

• wanneer krijg je trek?
• wat voel je vlak daarvoor?
• welke gedachten gaan eraan vooraf?
• wat levert het je op?

Dat klinkt simpel, maar het kan behoorlijk verhelderend zijn.

Veel mensen ontdekken bijvoorbeeld dat ze niet drinken omdat ze zo’n enorme zin hebben in alcohol…

…maar omdat ze moe zijn.
Of gespannen.
Of zich eigenlijk een beetje alleen voelen.

En dan wordt het interessant.

Want als je weet wat erachter zit, kun je ook iets anders gaan doen.

 

Nieuwe gewoontes trainen

Het mooie van het brein is dat het kan leren.

Niet alleen slechte gewoontes, maar ook nieuwe.

In cognitieve gedragstherapie oefen je bijvoorbeeld met:

• andere reacties op stress
• nieuwe routines in moeilijke situaties
• het herkennen van risicomomenten
• het doorbreken van automatische gedachten

In het begin voelt dat soms een beetje onwennig.

Net als autorijden in een nieuwe auto.

Maar na verloop van tijd ontstaat er een nieuw patroon.

En dat is precies het moment waarop mensen vaak zeggen:

“Het voelt eigenlijk steeds makkelijker.”

 

Het gaat niet om perfectie

Veel mensen denken dat herstel betekent dat je nooit meer fouten mag maken.

Dat is niet zo.

Gedrag veranderen is een leerproces.

Je onderzoekt, probeert dingen uit, valt soms terug en staat weer op.

Cognitieve gedragstherapie helpt om dat proces bewust te maken.

Zodat je niet meer overgeleverd bent aan impuls of gewoonte.

Maar zelf weer aan het stuur zit.

En dat is uiteindelijk waar herstel over gaat.

Niet alleen stoppen met een middel.

Maar weer vrijer worden in hoe je leeft.

Foto door cottonbro studio